Podstawowa diagnostyka systemu: uptime, free, df, du i hostnamectl
Poznasz podstawowe komendy pomagające szybko ocenić stan serwera: obciążenie, pamięć, miejsce na dysku, rozmiary katalogów oraz informacje o systemie.
Wróć do listy lekcji1. Krótka teoria
Gdy serwer działa wolno albo brakuje miejsca na dysku, administrator powinien zacząć od prostych, bezpiecznych komend diagnostycznych. uptime pokazuje, jak długo system działa, ilu użytkowników jest zalogowanych oraz wartości load average. Load average pomaga ocenić obciążenie systemu, ale trzeba interpretować go w kontekście liczby rdzeni CPU i innych objawów. free -h pokazuje użycie pamięci RAM i swap w czytelnej formie. df -h pokazuje zajętość systemów plików, więc jest pierwszym wyborem przy problemach z brakiem miejsca. du -sh pozwala sprawdzić rozmiar konkretnego katalogu, na przykład /var/log. hostnamectl pokazuje nazwę hosta i podstawowe informacje o systemie, a uname -r wersję jądra. Te komendy nie naprawiają problemu automatycznie, ale pomagają szybko ustalić, czy warto najpierw szukać przyczyny w obciążeniu, pamięci, dysku, logach czy konfiguracji systemu.
2. Przykłady komend
uptime
Pokazuje czas działania systemu, liczbę użytkowników i load average.
$ uptime
free -h
Wyświetla użycie pamięci RAM i swap w czytelnych jednostkach.
$ free -h
df -h
Pokazuje zajętość systemów plików w czytelnej formie.
$ df -h
du -sh /var/log
Pokazuje łączny rozmiar katalogu /var/log.
$ du -sh /var/log
hostnamectl
Wyświetla nazwę hosta i podstawowe informacje o systemie.
$ hostnamectl
uname -r
Pokazuje wersję aktualnie używanego jądra systemu.
$ uname -r3. Zadanie praktyczne
uptime i zapisz wartości load average. Następnie użyj free -h, aby sprawdzić pamięć, oraz df -h, aby zobaczyć zajętość dysków. Sprawdź rozmiar logów komendą du -sh /var/log. Na końcu uruchom hostnamectl i uname -r, żeby zanotować podstawowe informacje o systemie i wersji jądra.
4. Typowe błędy
- Patrzenie wyłącznie na load average bez sprawdzenia pamięci i dysku.
-
Mylenie
df -h, które pokazuje systemy plików, zdu -sh, które pokazuje rozmiar katalogu. - Zakładanie, że mała ilość pamięci free zawsze oznacza awarię.
-
Sprawdzanie rozmiaru całego systemu komendą
dubez ograniczenia do konkretnego katalogu. - Ignorowanie zajętości partycji, na której znajdują się logi.
- Pomijanie podstawowych informacji o systemie przy zgłaszaniu problemu.
- Przechodzenie od razu do restartu serwera bez zebrania podstawowych danych diagnostycznych.
5. Podsumowanie
Podstawowa diagnostyka zaczyna się od szybkiego sprawdzenia kilku obszarów. uptime pokazuje czas działania i load average, free -h pamięć, df -h zajętość systemów plików, a du -sh rozmiar konkretnego katalogu. hostnamectl i uname -r pomagają ustalić, z jakim systemem i jądrem pracujesz. Taki zestaw komend daje dobry pierwszy obraz sytuacji przy wolnym serwerze albo braku miejsca na dysku.